De moord op Olof Palme in het kort

De moord op Olof Palme is de enige onopgeloste moord op een Europees toppoliticus in de twintigste eeuw. Een kort overzicht van de feiten.

Vrijdag 28 februari 1986, 23:21 uur. Locatie: Stockholm, Zweden.

Olof Palme en zijn vrouw Lisbeth bezoeken die avond de bioscoop Grand. Na de film besluiten ze te voet naar huis te gaan, zonder bewaking. Op de hoek van Sveavägen en Tunnelgatan, op 300 meter van de bioscoop, wordt Olof Palme in de rug geschoten. Hij is op slag dood. Lisbeth raakt licht gewond als een tweede kogel langs haar rug schampt.

Ongeveer twintig personen beleven (een deel van) de feiten als getuige. De dader vlucht Tunnelgatan in. Hij neemt het moordwapen mee. Niet alleen Zweden, de hele wereld reageert geschokt.

Slachtoffers

Olof Palme, 1984. Photo: Ministry of the Presidency. Government of Spain

Olof Palme is van 1969 tot 1976 en van 1982 tot aan zijn dood premier van Zweden. Hoewel zelf afkomstig uit een conservatief zakenmilieu, voert hij een politiek linkse koers met veel aandacht voor sociaal beleid. Internationaal valt hij op als voorvechter van vrede en zelfbeschikkingsrecht voor volkeren. Hij is omstreden vanwege zijn scherpe retoriek, zijn strenge belastingpolitiek en zijn contacten met communistische leiders. Dit leidt vooral in Zweden tot polarisatie.

Zijn vrouw Lisbeth is psycholoog. Samen met Olof heeft ze drie zonen, waarvan de middelste, Mårten, ook aanwezig is in de bioscoop op de avond van de moord.

Politieonderzoek

Het politieonderzoek duurt 34 jaar. Als je alle verhoren, analyses en ander onderzoeksmateriaal opstapelt krijg je een wolkenkrabber van 250 meter hoog. In totaal 134 mensen hebben de moord bekend zonder dat ze hem hebben gepleegd. En tot vandaag is er geen dader gevat.

De moord is hoogstwaarschijnlijk gepleegd met een magnumrevolver kaliber 357, voorzien van Winchester Western Metal Piercing-patronen. Het wapen, de sleutel tot het mysterie, is nooit gevonden.

Verdachten

Er zijn momenten waarop een oplossing nabij lijkt. Kort na de moord wordt Victor Gunnarsson, een excentriekeling die zich haatdragend uitlaat over Palme, korte tijd vastgehouden. In 1988 arresteert de politie Christer Pettersson, een gewelddadige crimineel die door Lisbeth Palme wordt herkend. Hij krijgt levenslang, maar wordt in 1989 in hoger beroep vrijgesproken. Het bewijsmateriaal kan niet overtuigen.

De Palmegroep, zoals het politieteam heet, zoekt hierna naar internationale samenzweringen met vertakkingen tot in de Verenigde Staten en Zuid-Afrika, naar lokale extremisten, naar eenzame gekken, en wordt bedolven onder tips en kritiek. En altijd lijkt de dader de politie te slim af.

Cold case Palme

Op 10 juni 2020 presenteert de openbare aanklager onverwacht een nieuwe verdachte: een man die Stig Engström heet en die jarenlang als getuige in plaats van dader geldt. Wie de argumentatie van de aanklager goed leest, ziet echter geen enkel bewijs voor de betrokkenheid van Engström.

De storm van kritiek op het onderzoek gaat dan ook niet liggen. Maar omdat Engström intussen dood is, wordt het onderzoek wel stopgezet en verandert de moord op Palme in een cold case.

Of is er toch een oplossing denkbaar?

Back to Top